Incoterms, bir sevkiyatın her aşamasının kim tarafından organize edilip ödeneceğini ve riskin satıcıdan alıcıya nerede geçtiğini belirler. Bu rehberde, Incoterms 2020 esas alınarak yaygın altı teslim şekli sade bir dille anlatılıyor.
Bir ihracat siparişi için teklifleri karşılaştırırken fiyat, ancak bağlı olduğu Incoterm ile birlikte bir anlam taşır. Incoterms®, Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan standart ticari terimlerdir; güncel sürümü Incoterms 2020'dir. Her terim, üç harfli bir kod ve onu izleyen, adı belirtilen bir yerden oluşur; örneğin “FOB” ve ardından malların yüklendiği liman. Bir terim üç şeyi belirler:
- Taşımanın her bölümünü kimin organize edip ödeyeceği: ihracat gümrük işlemleri, ana taşıma, sigorta ve ithalat gümrük işlemleri.
- Riskin satıcıdan alıcıya nerede geçtiği: bu noktadan sonra malların kaybolma veya hasar görme riski alıcıya aittir.
- Satıcının hangi belgeleri sağlayacağı.
Incoterms, mülkiyetin ne zaman geçtiğini ya da ödemeyi nasıl ve ne zaman yapacağınızı belirlemez. Bu konular satış sözleşmesinde düzenlenir.
EXW: İş Yerinde Teslim
Satıcı, malları kendi tesislerinde, örneğin fabrikasında veya deposunda teslime hazır hâle getirir. Buradan itibaren her şeyi alıcı organize eder ve öder: yükleme, ihracat gümrük işlemleri, taşıma, sigorta ve ithalat. Risk, mallar teslime hazır hâle getirildiği anda geçer. EXW, alıcıya hem en fazla kontrolü hem de en fazla iş yükünü verir; ayrıca satıcının ülkesindeki ihracat gümrük işlemlerini yabancı bir alıcının yürütmesi zor olabilir.
FCA: Taşıyıcıya Masrafsız Teslim
Satıcı, malların ihracat gümrük işlemlerini yapar ve malları kararlaştırılan bir yerde (satıcının tesislerinde veya bir terminalde) alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder. Risk bu teslim anında geçer, ana taşımayı ise alıcı öder. FCA her taşıma şekline uygundur; bu nedenle ICC, konteynerle gönderilen mallar için FOB yerine FCA'yı önerir.
FOB: Gemide Masrafsız Teslim
Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı içindir. Satıcı, malların ihracat gümrük işlemlerini yapar ve malları, belirtilen yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yükler. Risk, mallar gemiye yüklendiği anda geçer. Deniz navlununu, sigortayı ve sonrasındaki her şeyi alıcı öder.
CFR: Mal Bedeli ve Navlun
Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı içindir. Satıcı, belirtilen varış limanına kadar deniz navlununu öder. Ancak risk, tıpkı FOB teslim şeklinde olduğu gibi, mallar yükleme limanında gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer; bu nedenle CFR şartıyla alım yapan bir alıcı nakliyat sigortası yaptırmayı düşünmelidir. CFR, C&F veya CNF olarak da yazılır.
CIF: Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun
CFR ile aynıdır; buna ek olarak satıcı, varış limanına kadar alıcı lehine nakliyat sigortası yaptırır. Incoterms 2020 kurallarına göre CIF teslim şeklinde asgari teminat, Institute Cargo Clauses (C) kapsamındaki sınırlı bir teminattır; ihtiyacınız varsa daha geniş teminat isteyin. Risk ise yine mallar yükleme limanında gemiye yüklendiği anda geçer.
DAP: Belirlenen Yerde Teslim
Satıcı, belirtilen varış yerine (örneğin alıcının deposuna) kadar taşımayı organize eder ve öder; mallar oraya boşaltmaya hazır şekilde ulaşana kadar riski taşır. Alıcı malları boşaltır, ithalat gümrük işlemlerini yapar ve ithalatta doğan gümrük vergileri ile diğer vergileri öder.
Teslim şekillerini karşılaştırma ve seçme
- Aynı teslim şeklindeki fiyatları karşılaştırın. Aynı kumaş için verilen bir FOB fiyatı ile bir DAP fiyatı farklı fiyatlardır, çünkü farklı masrafları içerirler.
- Yeri tam olarak belirtin. Tek başına “FCA” eksiktir: masrafların ve riskin nerede el değiştireceğini, belirtilen yer belirler.
- Sigortayı kontrol edin. EXW, FCA, FOB ve CFR teslim şekillerinde malları sigortalamak alıcıya kalmıştır. CIF ise yalnızca asgari teminatı içerir.
- İthalat maliyetlerinizi bilin. Yukarıdaki altı teslim şeklinin hepsinde, varış ülkesindeki ithalat gümrük işlemleri, gümrük vergileri ve diğer vergiler alıcıya aittir.
- Teslim şeklini taşıma türüne göre seçin. FOB, CFR ve CIF, gemiye yüklenen mallar için tasarlanmıştır; konteyner, kamyon ve hava kargo taşımalarında ise genellikle bunların karşılığı olan FCA, CPT, CIP ve DAP kullanılır.
Tekliflerimizde Incoterms
Bir siparişin teslim şekli, o siparişin teklifinde kararlaştırılır ve fiyatla birlikte her sipariş için ayrıca teyit edilir. Bizden fiyat isterken varış yerinizi ve istediğiniz teslim şeklini belirtin. Ayrıntılar için İhracat ve sevkiyat ve Fiyatlar ve teklifler sayfalarına bakın.
Bu rehber, Incoterms 2020 kurallarının basitleştirilmiş, genel bir özetidir ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; kuralların tam metni ICC tarafından yayımlanır. Bir siparişin teslim şekli, o siparişin teklifinde teyit edilen teslim şeklidir.